[Intum Dev](https://intum.dev/index.md) / [Modele AI](https://intum.dev/modele-ai.md)

# [Historia modeli AI - najważniejsze premiery od 2017 do dziś](https://intum.dev/modele-ai/historia-modeli-ai.md)

Najważniejsze premiery modeli językowych od 2017 roku do dziś. Podaję dzień publicznej premiery, a przy modelach udostępnianych etapami - pierwszą szeroką dostępność. Stan na 26 września 2026.

Modele z dopiskiem *(open source)* można pobrać i uruchomić na własnym serwerze. Zwykle to otwarte wagi z własną licencją producenta, nie zawsze open source w ścisłym sensie - przed użyciem w produkcie warto sprawdzić warunki.

## Zanim przyszedł ChatGPT

- czerwiec 2017 - Google publikuje pracę „Attention Is All You Need" z architekturą Transformer. Na niej stoją wszystkie późniejsze modele z tej listy.
- czerwiec 2018 - GPT-1 (OpenAI).
- luty 2019 - GPT-2. OpenAI początkowo wstrzymało publikację pełnego modelu w obawie przed nadużyciami.
- 2020 - GPT-3, 175 mld parametrów, dostępny przez API.

## 2022-2023: AI trafia do ludzi

- **30 listopada 2022 - ChatGPT.** Pierwszy raz model językowy był dostępny dla każdego w zwykłym czacie. Milion użytkowników w pięć dni.
- 24 lutego 2023 - LLaMA (Meta) *(open source)*, początek modeli z otwartymi wagami.
- 14 marca 2023 - tego samego dnia GPT-4 i pierwszy Claude (Anthropic).
- 11 lipca 2023 - Claude 2, a tydzień później, 18 lipca, Llama 2 *(open source)* z licencją pozwalającą na użycie komercyjne.
- 27 września 2023 - Mistral 7B (Mistral AI, Francja) *(open source)*. Mały model, który wypadał lepiej niż dwa razy większa Llama 2 13B.
- 6 grudnia 2023 - Gemini 1.0 (Google).
- 11 grudnia 2023 - Mixtral 8x7B *(open source)*, pierwszy popularny otwarty model typu mixture of experts (MoE): przy każdym słowie pracuje tylko część parametrów, więc działa szybko mimo dużego rozmiaru.

## 2024: modele zaczynają rozumować

- 15 lutego 2024 - Gemini 1.5 Pro z kontekstem na milion tokenów.
- 21 lutego 2024 - Gemma (Google) *(open source)*, otwarte modele z tej samej technologii co Gemini.
- 4 marca 2024 - rodzina Claude 3 (Opus, Sonnet, Haiku).
- 18 kwietnia 2024 - Llama 3 *(open source)*.
- 13 maja 2024 - GPT-4o, jeden model do tekstu, obrazu i głosu.
- 20 czerwca 2024 - Claude 3.5 Sonnet. Od niego wielu programistów zaczęło na serio pisać kod z AI.
- 23 lipca 2024 - Llama 3.1 405B *(open source)*. Pierwszy otwarty model, który dorównał GPT-4.
- 12 września 2024 - o1-preview, pierwszy model OpenAI, który „myśli" przed odpowiedzią.
- wrzesień 2024 - Qwen2.5 (Alibaba) *(open source)*. Od tej serii chińskie modele stają się podstawą wielu projektów open source.
- 22 października 2024 - nowy Claude 3.5 Sonnet i computer use, czyli model obsługujący komputer jak człowiek.
- 26 grudnia 2024 - DeepSeek-V3 *(open source)*, model z 671 mld parametrów wytrenowany za ułamek budżetów amerykańskich firm.

## 2025: rok agentów

- **20 stycznia 2025 - DeepSeek-R1** *(open source)*. Chiński model dorównał o1 przy ułamku kosztów. Tydzień później, 27 stycznia, akcje Nvidii spadły w jeden dzień o kilkanaście procent.
- 24 lutego 2025 - Claude 3.7 Sonnet i pierwsza wersja Claude Code, agenta pracującego w terminalu.
- 12 marca 2025 - Gemma 3 *(open source)*.
- 25 marca 2025 - Gemini 2.5 Pro.
- 5 kwietnia 2025 - Llama 4 (Scout i Maverick) *(open source)*, pierwsze Llamy typu MoE.
- 16 kwietnia 2025 - o3 i o4-mini.
- 28 kwietnia 2025 - Qwen3 *(open source)*, trenowany na 36 bln tokenów w 119 językach.
- 16 maja 2025 - Codex od OpenAI, agent do zadań programistycznych w chmurze.
- 22 maja 2025 - Claude Opus 4 i Sonnet 4, Claude Code dostępny dla wszystkich.
- 11 lipca 2025 - Kimi K2 (Moonshot AI) *(open source)*, model nastawiony na pracę agentową.
- 5 sierpnia 2025 - gpt-oss *(open source)*, pierwszy otwarty model OpenAI od czasów GPT-2. Wersja 20B działa na zwykłym laptopie.
- 7 sierpnia 2025 - GPT-5.
- 15 września 2025 - GPT-5-Codex, wersja GPT-5 pod długie zadania programistyczne.
- 29 września 2025 - Claude Sonnet 4.5.
- 15 października 2025 - Claude Haiku 4.5.
- **17 października 2025 - mój moment.** Tego dnia zobaczyłem, że AI potrafi samo zrobić całe zadanie, a nie tylko podpowiadać linijki kodu. Był to PR #7167 w Intum: kilkudziesięciokrotne przyspieszenie transformacji faktury, zrobione na Claude Sonnet 4.5. *Marcin*
- 12 listopada 2025 - GPT-5.1.
- 18 listopada 2025 - Gemini 3 Pro.
- 24 listopada 2025 - Claude Opus 4.5.
- 1 grudnia 2025 - DeepSeek-V3.2 *(open source)*.

## 2026: modele z ograniczeniami

- 5 lutego 2026 - Claude Opus 4.6, a 17 lutego Sonnet 4.6.
- luty 2026 - Qwen3.5 *(open source)*.
- 5 marca 2026 - GPT-5.4.
- **16 marca 2026 - spotkanie firmowe.** Powiedziałem na nim zespołowi, że AI będzie już za nas programować i wykonywać większość dotychczasowej pracy. *Marcin*
- 2 kwietnia 2026 - [Gemma 4](../modele-ai/google-gemma-4-otwarte-modele-ai-i-porownanie-z-konkurencja) *(open source)*. Wersja 31B w matematyce i programowaniu wypada na poziomie modeli kilka razy większych.
- 7 kwietnia 2026 - Claude Mythos Preview, dostępny tylko dla wybranych firm.
- 16 kwietnia 2026 - Claude Opus 4.7.
- 23 kwietnia 2026 - GPT-5.5.
- 24 kwietnia 2026 - DeepSeek-V4 *(open source)* w wersji preview. Wersja Pro z 13 sierpnia w testach programistycznych (SWE-bench) jest tylko 0,2 punktu za Claude Opus 4.6, na licencji MIT.
- 28 maja 2026 - Claude Opus 4.8.
- **9 czerwca 2026 - Claude Fable 5 i Mythos 5.** Trzy dni później Departament Handlu USA zakazał udostępniania ich osobom spoza USA i Anthropic wyłączył dostęp wszystkim klientom. Fable wrócił 1 lipca, po zniesieniu ograniczeń.
- 30 czerwca 2026 - Claude Sonnet 5.
- 9 lipca 2026 - GPT-5.6. Od 26 czerwca był dostępny tylko dla wąskiej grupy partnerów, również przez ograniczenia rządowe.
- 24 lipca 2026 - Claude Opus 5.
- **27 lipca 2026 - Kimi K3** *(open source)*. Moonshot AI udostępnił wagi 11 dni po premierze. 2,8 bln parametrów, największy otwarty model w historii.
- 12 sierpnia 2026 - Qwen3.8 *(open source)* z 2,4 bln parametrów, dwa dni później mniejsza wersja 27B.
- 1 września 2026 - Claude Fable 5.1 i Mythos 5.1.
- 3 września 2026 - GPT-6 Astra. OpenAI opóźniło premierę po [incydencie z agentami w lipcu](../modele-ai/incydent-openai-hugging-face-atak-agentow-ai) i wydało model w wersji odrzucającej część zapytań z obszaru cyberbezpieczeństwa.
- 15 września 2026 - Jev (TypeSafe AI), model, który zamiast pisać tekst podejmuje szybkie decyzje dla innych programów.
- 22 września 2026 - Claude Opus 5.5.

Google nie wydał Gemini 3.5 Pro zapowiadanego na maj i skupił się na modelach Flash. Gemini 4 ma wyjść jeszcze w tym roku, ale na dziś nie ma daty.

## Źródła

- [Claude (language model) - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Claude_(language_model))
- [Gemini (language model) - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Gemini_(language_model))
- [DeepSeek - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/DeepSeek), [Qwen - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Qwen), [Gemma - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Gemma_(language_model))
- [Introducing gpt-oss - OpenAI](https://openai.com/index/introducing-gpt-oss/)
- [Kimi (AI) - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Kimi_(AI))
- [GPT-5.4 - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/GPT-5.4), [GPT-5.6 - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/GPT-5.6)
- [Introducing GPT-5.5 - OpenAI](https://openai.com/index/introducing-gpt-5-5/)
- [OpenAI announces rollout of GPT-6 Astra - CNBC](https://www.cnbc.com/2026/09/03/open-ai-astra-gpt-6-cyber.html)
- [Jev (AI model) - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Jev_(AI_model)), [A new kind of AI model from a ChatGPT inventor is thrilling developers - TechCrunch](https://techcrunch.com/2026/09/18/a-new-kind-of-ai-model-from-a-chatgpt-inventor-is-thrilling-developers/)
- [Google says Gemini 4 release is coming „as soon as possible" - 9to5Google](https://9to5google.com/2026/09/24/google-says-gemini-4-release-is-coming-as-soon-as-possible/)