Historia modeli AI - najważniejsze premiery od 2017 do dziś

Najważniejsze premiery modeli językowych od 2017 roku do dziś. Podaję dzień publicznej premiery, a przy modelach udostępnianych etapami - pierwszą szeroką dostępność. Stan na 26 września 2026.

Modele z dopiskiem (open source) można pobrać i uruchomić na własnym serwerze. Zwykle to otwarte wagi z własną licencją producenta, nie zawsze open source w ścisłym sensie - przed użyciem w produkcie warto sprawdzić warunki.

Zanim przyszedł ChatGPT

czerwiec 2017 - Google publikuje pracę „Attention Is All You Need” z architekturą Transformer. Na niej stoją wszystkie późniejsze modele z tej listy.
czerwiec 2018 - GPT-1 (OpenAI).
luty 2019 - GPT-2. OpenAI początkowo wstrzymało publikację pełnego modelu w obawie przed nadużyciami.
2020 - GPT-3, 175 mld parametrów, dostępny przez API.

2022-2023: AI trafia do ludzi

30 listopada 2022 - ChatGPT. Pierwszy raz model językowy był dostępny dla każdego w zwykłym czacie. Milion użytkowników w pięć dni.
24 lutego 2023 - LLaMA (Meta) (open source), początek modeli z otwartymi wagami.
14 marca 2023 - tego samego dnia GPT-4 i pierwszy Claude (Anthropic).
11 lipca 2023 - Claude 2, a tydzień później, 18 lipca, Llama 2 (open source) z licencją pozwalającą na użycie komercyjne.
27 września 2023 - Mistral 7B (Mistral AI, Francja) (open source). Mały model, który wypadał lepiej niż dwa razy większa Llama 2 13B.
6 grudnia 2023 - Gemini 1.0 (Google).
11 grudnia 2023 - Mixtral 8x7B (open source), pierwszy popularny otwarty model typu mixture of experts (MoE): przy każdym słowie pracuje tylko część parametrów, więc działa szybko mimo dużego rozmiaru.

2024: modele zaczynają rozumować

15 lutego 2024 - Gemini 1.5 Pro z kontekstem na milion tokenów.
21 lutego 2024 - Gemma (Google) (open source), otwarte modele z tej samej technologii co Gemini.
4 marca 2024 - rodzina Claude 3 (Opus, Sonnet, Haiku).
18 kwietnia 2024 - Llama 3 (open source).
13 maja 2024 - GPT-4o, jeden model do tekstu, obrazu i głosu.
20 czerwca 2024 - Claude 3.5 Sonnet. Od niego wielu programistów zaczęło na serio pisać kod z AI.
23 lipca 2024 - Llama 3.1 405B (open source). Pierwszy otwarty model, który dorównał GPT-4.
12 września 2024 - o1-preview, pierwszy model OpenAI, który „myśli” przed odpowiedzią.
wrzesień 2024 - Qwen2.5 (Alibaba) (open source). Od tej serii chińskie modele stają się podstawą wielu projektów open source.
22 października 2024 - nowy Claude 3.5 Sonnet i computer use, czyli model obsługujący komputer jak człowiek.
26 grudnia 2024 - DeepSeek-V3 (open source), model z 671 mld parametrów wytrenowany za ułamek budżetów amerykańskich firm.

2025: rok agentów

20 stycznia 2025 - DeepSeek-R1 (open source). Chiński model dorównał o1 przy ułamku kosztów. Tydzień później, 27 stycznia, akcje Nvidii spadły w jeden dzień o kilkanaście procent.
24 lutego 2025 - Claude 3.7 Sonnet i pierwsza wersja Claude Code, agenta pracującego w terminalu.
12 marca 2025 - Gemma 3 (open source).
25 marca 2025 - Gemini 2.5 Pro.
5 kwietnia 2025 - Llama 4 (Scout i Maverick) (open source), pierwsze Llamy typu MoE.
16 kwietnia 2025 - o3 i o4-mini.
28 kwietnia 2025 - Qwen3 (open source), trenowany na 36 bln tokenów w 119 językach.
16 maja 2025 - Codex od OpenAI, agent do zadań programistycznych w chmurze.
22 maja 2025 - Claude Opus 4 i Sonnet 4, Claude Code dostępny dla wszystkich.
11 lipca 2025 - Kimi K2 (Moonshot AI) (open source), model nastawiony na pracę agentową.
5 sierpnia 2025 - gpt-oss (open source), pierwszy otwarty model OpenAI od czasów GPT-2. Wersja 20B działa na zwykłym laptopie.
7 sierpnia 2025 - GPT-5.
15 września 2025 - GPT-5-Codex, wersja GPT-5 pod długie zadania programistyczne.
29 września 2025 - Claude Sonnet 4.5.
15 października 2025 - Claude Haiku 4.5.
17 października 2025 - mój moment. Tego dnia zobaczyłem, że AI potrafi samo zrobić całe zadanie, a nie tylko podpowiadać linijki kodu. Był to PR #7167 w Intum: kilkudziesięciokrotne przyspieszenie transformacji faktury, zrobione na Claude Sonnet 4.5. Marcin
12 listopada 2025 - GPT-5.1.
18 listopada 2025 - Gemini 3 Pro.
24 listopada 2025 - Claude Opus 4.5.
1 grudnia 2025 - DeepSeek-V3.2 (open source).

2026: modele z ograniczeniami

5 lutego 2026 - Claude Opus 4.6, a 17 lutego Sonnet 4.6.
luty 2026 - Qwen3.5 (open source).
5 marca 2026 - GPT-5.4.
16 marca 2026 - spotkanie firmowe. Powiedziałem na nim zespołowi, że AI będzie już za nas programować i wykonywać większość dotychczasowej pracy. Marcin
2 kwietnia 2026 - Gemma 4 (open source). Wersja 31B w matematyce i programowaniu wypada na poziomie modeli kilka razy większych.
7 kwietnia 2026 - Claude Mythos Preview, dostępny tylko dla wybranych firm.
16 kwietnia 2026 - Claude Opus 4.7.
23 kwietnia 2026 - GPT-5.5.
24 kwietnia 2026 - DeepSeek-V4 (open source) w wersji preview. Wersja Pro z 13 sierpnia w testach programistycznych (SWE-bench) jest tylko 0,2 punktu za Claude Opus 4.6, na licencji MIT.
28 maja 2026 - Claude Opus 4.8.
9 czerwca 2026 - Claude Fable 5 i Mythos 5. Trzy dni później Departament Handlu USA zakazał udostępniania ich osobom spoza USA i Anthropic wyłączył dostęp wszystkim klientom. Fable wrócił 1 lipca, po zniesieniu ograniczeń.
30 czerwca 2026 - Claude Sonnet 5.
9 lipca 2026 - GPT-5.6. Od 26 czerwca był dostępny tylko dla wąskiej grupy partnerów, również przez ograniczenia rządowe.
24 lipca 2026 - Claude Opus 5.
27 lipca 2026 - Kimi K3 (open source). Moonshot AI udostępnił wagi 11 dni po premierze. 2,8 bln parametrów, największy otwarty model w historii.
12 sierpnia 2026 - Qwen3.8 (open source) z 2,4 bln parametrów, dwa dni później mniejsza wersja 27B.
1 września 2026 - Claude Fable 5.1 i Mythos 5.1.
3 września 2026 - GPT-6 Astra. OpenAI opóźniło premierę po incydencie z agentami w lipcu i wydało model w wersji odrzucającej część zapytań z obszaru cyberbezpieczeństwa.
15 września 2026 - Jev (TypeSafe AI), model, który zamiast pisać tekst podejmuje szybkie decyzje dla innych programów.
22 września 2026 - Claude Opus 5.5.

Google nie wydał Gemini 3.5 Pro zapowiadanego na maj i skupił się na modelach Flash. Gemini 4 ma wyjść jeszcze w tym roku, ale na dziś nie ma daty.